Warto wiedzieć

Jak powstały Jeziorka Duszatyńskie?

Jak powstały Jeziorka Duszatyńskie?

Mają po­nad 100 lat, po­ło­żone są w środku lasu na wy­so­ko­ści po­wy­żej 600 m n.p.m., we­dług le­gendy są dzie­łem Czarta, a ich uro­kowi nie spo­sób się oprzeć. Mowa o Jeziorkach Duszatyńskich, do któ­rych do­trzemy po bli­sko pół­to­ra­go­dzin­nej wę­drówce z Duszatyna w oko­licy Komańczy.

Jeziorka Duszatyńskie z pew­no­ścią są wy­jąt­kowe. I nie cho­dzi tu je­dy­nie o ich wa­lory kra­jo­bra­zowe, któ­rych nie spo­sób nie do­ce­nić szcze­gól­nie je­sie­nią. Są bo­wiem naj­więk­szymi je­zior­kami osu­wi­sko­wymi w Polsce, a samo osu­wi­sko jest naj­więk­sze w Karpatach Polskich pod wzglę­dem ilo­ści prze­miesz­czo­nego ma­te­riału (ok. 12 mln m³ ziemi i skały). To czyni je uni­ka­to­wymi w skali ogól­no­pol­skiej. Jeziorek jest dwa, a w prze­szło­ści było ich na­wet trzy:

Górne — po­ło­żone na wy­so­ko­ści 701 m n.p.m., po­wierzch­nia 1,44 ha, śred­nia głę­bo­kość 2 m (mak­sy­mal­nie 5,8 m), po­jem­ność 25,5 tys. m³.

Dolne - po­ło­żone na wy­so­ko­ści 683 m n.p.m., po­wierzch­nia 0,45 ha, śred­nia głę­bo­ko­ści 2,4 m (mak­sy­malna 6,2 m), po­jem­ność 12 tys. m³.

Trzecie — naj­mniej­sze z nich i naj­ni­żej po­ło­żone (614 m n.p.m.), obec­nie już nie istnieje.

Co cie­kawe, w la­tach 20. XX wieku po­wierzch­nia je­zio­rek była dwu­krot­nie więk­sza, ule­gały jed­nak one stop­nio­wemu za­mu­la­niu przez wpły­wa­jące potoczki.

Diabelskie oczka?

Z po­wsta­niem je­zio­rek zwią­zane są liczne le­gendy. Wszystkie za­wie­rają w swo­jej hi­sto­rii… wielki huk. Był on zwiany z ogrom­nym osu­wi­skiem, które „zwie­zło się” (stąd póź­niej­sza na­zwa re­zer­watu — Zwiezło) ze zbo­cza góry Chryszczatej. Hałas tak wy­stra­szył oko­licz­nych miesz­kań­ców, że my­śląc, że to ko­niec świata, za­częli opusz­czać swoje do­mo­stwa. Wszystko to miało mieć miej­sce w kwiet­niu 1907 roku.

Co było przy­czyna osu­wi­ska? Według po­dań mógł to być me­te­oryt, trzej ol­brzymi, póź­niej za­klęci w ka­mień na za­chod­niej ścia­nie Chryszczatej, albo Czart. Ten ostatni, zgod­nie z le­gendą, chciał ogni­stym po­ci­skiem znisz­czyć ko­lejkę wą­sko­to­rową, która mu się nie spodo­bała. Nie tra­fił jed­nak i po­cisk ude­rzył w zbo­cze Chryszczatej (Stećkiw Las). Wyrwę, jaka w kon­se­kwen­cji po­wstała, na­zwano „Diabelskim mły­nem”, a je­ziorka, utwo­rzone w wy­niku osu­wi­ska, są czę­sto okre­ślane „Diabelskimi oczkami” lub „Diabelskimi Jeziorami”.

Ryby waż­niej­sze od jeziora

A jak na­prawdę po­wstały biesz­czadz­kie je­ziorka? Na sku­tek dłu­go­trwa­łych opa­dów desz­czu, ja­kie miały miej­sca we wcze­śniej­szych ty­go­dniach. Podmokły płat zbo­cza góry Chryszczatej, ode­rwał się, a gdy spadł za­ta­ra­so­wał do­linę po­toku Olchowaty, czego efek­tem było po­wsta­nie trzech je­zio­rek osu­wi­sko­wych. Obecnie na­po­tkamy tylko na dwa (na wy­so­ko­ści 701 i 683 m n.p.m.). Trzecie, znaj­du­jące się naj­niż­szej (614 m n.p.m.) osu­szono na po­le­ce­nie hra­biego Potockiego. Ten wła­ści­ciel tam­tej­szych te­re­nów, w ten wy­godny spo­sób chciał wy­ło­wić z niego do­rodne, praw­do­po­dob­nie na­wet 10-kilogramowe pstrągi.

Odwiedzając te ma­giczne miej­sca naj­szyb­ciej prze­ko­namy się, że piękno biesz­czadz­kiej kra­iny to nie tylko gór­skie szczyty.

osuwisko zwiezlo

ŻRÓDŁO: http://pldocs.org/docs/index-190149.html?page=5

 

CHRYSZCZATA (997 m n.p.m.) — jej na­zwa wy­wo­dzi się od skrzy­żo­wa­nia ście­żek lub dróg (ukr. Chrest – krzyż). Na jej wierz­chołku zbie­gały się kie­dyś gra­nice aż 7 wsi, w więk­szo­ści już nie­ist­nie­ją­cych: Duszatyna, Rabego, Mikowa, Sukowatego, Huczwic, Turzańska i Kamionek.

 

DUSZATYN — za­ło­żony w XV w. Była to wieś kró­lew­ska, lo­ko­waną na pra­wie wo­ło­skim z przy­wi­leju sta­ro­sty sa­noc­kiego Mikołaja Cikowskiego przed 1572. Najazd Jerzego II Rakoczego w 1657  wy­lud­nił wieś cał­ko­wi­cie. W1686 po­now­nie zra­bo­wali ją i spa­lili do­szczęt­nie wę­gier­scy Tołhaje. Ostatnimi jej wła­ści­cie­lami byli Jan i Stanisław Potoccy  z Rymanowa, któ­rzy na­byli ją koń­cem XIX w. Do 1914 po­wiat są­dowy Sanok, gmina Bukowsko. W 1898 wieś li­czyła 179 miesz­kań­ców oraz 25 do­mów, pow. wsi wy­no­siła 2,60 km². Od li­sto­pada 1918 do stycz­nia 1919 Republika Komańczańska. Przebiegają tędy tory nie­uży­wa­nej już biesz­czadz­kiej ko­lejki wą­sko­to­ro­wej. Powstała tu w la­tach 50 XX w. osada pra­cow­ni­ków leśnych.

Źró­dło: www.wikipedia.pl

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>