Warto wiedzieć

O cerkwiach słów kilka…

O cerkwiach słów kilka…

Aby w pełni do­strzec uroki biesz­czadz­kich cer­kwi warto do­wie­dzieć się o nich nieco więcej.

Samo słowo cer­kiew po­cho­dzi od grec­kiego słowaky­riaké” ozna­cza­ją­cego „na­le­żąca do Pana”. Cerkwie bu­do­wano z ce­gły, ka­mie­nia, ale i drewna. Ich cha­rak­te­ry­stycz­nym ele­men­tem, który od­róż­niał je od in­nych świą­tyń były ko­puły, sym­bo­li­zu­jące niebo, Boga, świę­tych i świat aniel­ski. Obowiązkowym ele­men­tem na każ­dej ko­pule jest krzyż ozna­cza­jący, że cer­kwie od­daje chwałę Jezusowi Chrystusowi.

Bardzo czę­sto przy tych daw­nych świą­ty­niach można za­uwa­żyć przy­cer­kiewne cmen­ta­rze (np. w Rzepedzi, Turzańsku, Chmielu), co było czę­stą prak­tyką. Po nie­któ­rych wio­skach zo­stały już nie­stety tylko cmen­ta­rze bez śladu cer­kwi, tak jak choćby w Brzegach Górnych.

Choć wiele cer­kwi znisz­czono i splą­dro­wano, są też ta­kie, któ­rych wnę­trze zo­stało w du­żej mie­rze nie­na­ru­szone. W wielu za­cho­wały się m.in. iko­no­stasy (trak­tat teo­lo­giczny w ob­ra­zach – iko­nach w po­staci ściany po­ło­żo­nej po­mię­dzy po­miesz­cze­niem dla księ­dza a po­miesz­cze­niem dla ludu ujęty w pe­wien stały sche­mat), na­ścienne ikony, czy polichromie.

Wśród cer­kwi bar­dzo ła­two za­uwa­żyć pewne róż­nice. Wszystko przez po­działy po­dyk­to­wane zróż­ni­co­wa­niem ar­chi­tek­to­nicz­nym. Stąd też biesz­czadz­kie świą­ty­nie tego typu, można po­dzie­lić na 3 style, w ja­kich zo­stały zbudowane:

  • boj­kow­ski – świą­ty­nie na pla­nie po­dłuż­nym z da­chem na­mio­to­wym (w Bieszczadach oca­lała tylko jedna – w Smolniku n. Sanem);
  • ukra­iń­ski – świą­ty­nia na pla­nie krzyża z cen­tralna ko­pułą. Styl ten wy­wo­dzi się z Huculszczyzny i zo­stał przez Ukraińców uznany za na­ro­dowy (np. cer­kwie w Hoszowie, Chmielu, Bystrem).
  • łem­kow­ski – świą­ty­nie na pla­nie po­dłuż­nym z któ­rych każda z 3 czę­ści na­kryta jest dzwo­no­wa­tym da­chem zwień­czo­nym ce­bu­la­stym cheł­mem (np. cer­kwie w Komańczy, Rzepedzi, Turzańsku). Innym wa­rian­tem tego stylu były spo­ty­kane na ob­sza­rze Bieszczadów cer­kwie z da­chem ka­le­ni­co­wym (np. w Radoszycach, Szczawnem);

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>